SPECIAL ART FESTIVAL 2017

Vanaf 2017 richtte de Special Art Foundation zich niet langer uitsluitend op kunstenaars met een verstandelijke beperking, maar op kunstenaars met een maatschappelijke kwetsbaarheid in de brede zin van het woord.

Deze vernieuwde visie kreeg vorm tijdens het Special Art Festival 2017. Het festival bracht kunstenaars samen uit uiteenlopende achtergronden en werkte onder meer samen met organisaties uit de geestelijke gezondheidszorg, vluchtelingenwerkingen en ateliers voor kunstenaars met een mentale beperking. Daarnaast werden bruggen geslagen naar het reguliere kunstenveld, waardoor inspirerende samenwerkingen ontstonden tussen kunstenaars uit beide werelden.

Een festival gebouwd op drie pijlers.

1. Wachten — Het centrale thema van het Special Art Festival 2017 was wachten. Het festival vertrok vanuit de vaststelling dat wachten een universele menselijke ervaring is: wachten op vervoer, op nieuws, op herstel of op een nieuwe kans. Tegelijk vestigde het de aandacht op mensen voor wie wachten geen tijdelijke, maar een structurele realiteit vormde. Door maatschappelijke kwetsbaarheid of uitsluiting bleven zij vaak noodgedwongen wachten op kansen of erkenning.

Vanuit die gedachte introduceerde het festival het begrip 'de Wachteling', een symbolische figuur die de mens verbeeldde die wachtte, zocht en hoopte. De Wachteling werd het icoon van deze festivaleditie. Het festival had niet de ambitie maatschappelijke problemen op te lossen of politieke antwoorden te formuleren. Wel wilde het bezoekers uitnodigen om stil te staan bij het fenomeen wachten, het te herkennen binnen de complexe samenleving en er een eigen, doordachte visie over te ontwikkelen. Met deze pijler richtte het festival zich ook nadrukkelijk tot het onderwijs, waar het thema aanleiding gaf tot reflectie en dialoog.

2. Kwetsbaarheid — Kwetsbaarheid vormde het hart van het Special Art Festival 2017. De organiserende vzw gaf de curatoren de opdracht kunstenaars op te sporen die zich, om sociale of persoonlijke redenen, buiten de traditionele kunstcircuits bevonden. Tijdens het festival kregen zij een professioneel en kwalitatief podium waarop hun werk onder optimale omstandigheden werd gepresenteerd.

Het thema kreeg verschillende betekenissen. De nog niet erkende kunstenaar stelde zich kwetsbaar op door het publiek toegang te geven tot zijn of haar persoonlijke belevingswereld. Ook het kunstwerk zelf was kwetsbaar, omdat het vaak ontstond buiten de vertrouwde kunstcontext en zich zonder gevestigde reputatie aan de toeschouwer toonde. Daarnaast stelden ook de curatoren zich kwetsbaar op door bewust buiten hun eigen expertise en comfortzone te treden en nieuwe artistieke ontmoetingen aan te gaan. Het publiek werd uitgenodigd zonder vooroordelen te kijken, luisteren en ervaren, en zich een eigen oordeel te vormen. Zo groeide het Special Art Festival 2017 uit tot een festival waarin kwetsbaarheid niet als een beperking, maar als een bron van artistieke kracht werd benaderd.

3. Expeditie — Het Special Art Festival 2017 kwam voort uit een reeks artistieke expedities: ontdekkingstochten langs onbekende paden en ontmoetingen met bijzondere kunstenaars. De curatoren kregen de opdracht kunst te zoeken op plaatsen die zelden door de reguliere kunstwereld werden verkend. Zonder vooraf vastgelegde grenzen of disciplinaire beperkingen gingen zij op zoek naar verrassende vormen van artistieke expressie.

De expeditie was meer dan een werkwijze. Ze symboliseerde het voortdurende zoeken dat eigen is aan iedere mens en iedere kunstenaar. Waar wachten dreigde te verstarren, bracht het zoeken beweging en nieuwe perspectieven. Deze zoektocht resulteerde in een breed scala aan projecten, waaronder tentoonstellingen, voorstellingen, poëziebundels, performances, muziekprojecten en andere artistieke ontmoetingen. Een belangrijk uitgangspunt was het streven naar interdisciplinaire cross-overs. Vrijwel elk project overschreed de grenzen van één kunstdiscipline en bracht verschillende kunstvormen met elkaar in dialoog.